TRIGGER POINTS • Katerina Moustaka

ΣΗΜΕΙΑ ΠΥΡΟΔΟΤΗΣΗΣ ΠΟΝΟΥ (TRIGGER POINTS)

Tο μυικό σύστημα είναι ένα όργανο «ορφανό». Καμία Ιατρική ειδικότητα δεν το έχει «υιοθετήσει».

Dr. David Simons

Tο σύνολο των μυών μας (640 συνολικά που αποτελούν το 36-42% του βάρους μας) μπορεί να θεωρηθεί ως το μεγαλύτερο όργανο στο ανθρώπινο σώμα. Είναι εξαιρετικά πολύπλοκο, ευάλωτο σε δυσλειτουργία και ο κύριος στόχος της φθοράς από τις καθημερινές δραστηριότητες. Παρόλα αυτά, η Ιατρική εστιάζει την προσοχή της στα οστά, στις αρθρώσεις και στα νεύρα.

Κι όμως, το 75-85% του μυοσκελετικού πόνου οφείλεται κατά κύριο λόγο ή σε μεγάλο ποσοστό στους ίδιους τους μύες ή ακριβέστερα στους εστιασμένους πυρήνες μόνιμου σπασμού, που δημιουργούνται όταν οι μύες τραυματίζονται ή καταπονούνται, τους γνωστούς σε όλους μας «κόμπους».

Στα «Ιατρικά» ονομάζονται σημεία πυροδότησης πόνου ή trigger points και αποτελούν το «καλύτερα κρυμμένο μυστικό» στην παθογένεση πολλών μυοσκελετικών και όχι μόνο συμπτωμάτων. Ενδεικτικά αναφέρονται ο πονοκέφαλος (παίζοντας ενεργό ρόλο στις ημικρανίες και στις κεφαλαλγίες τάσεως), η οσφυαλγία και οι πόνοι στον αυχένα.

Πώς δημιουργούνται;

Η εμφάνιση των σημείων πυροδότησης οφείλεται σε διάφορους παράγοντες:

• Εφάπαξ ή επαναλαμβανόμενη μυική καταπόνηση πχ σήκωμα βάρους με κακή εργονομία, επαναλαμβανόμενες κινήσεις στην εργασία ή σε σπορ, απότομες κινήσεις και επιβάρυνση στη μηχανική της περιοχής λόγω αρθρικής δυσλειτουργίας.

• Απευθείας μυικός τραυματισμός ή τραυματισμος λόγω σύγκρουσης πχ σε πτώση, ή σε αυτοκινητιστικό ατύχημα,από απότομη διάταση ή θλάση του μυ.

• Παρατεταμένη ακινησία π.χ. δουλειά γραφείου, κατάκλιση λόγω νόσου.

Ψυχολογικό στρες

• Κακή στάση του σώματος

• Έλλειψη άσκησης, κακή φυσική κατάσταση

Κρυολόγημα

Ριζίτιδα

• Φλεγμονή

• Δευτερογενής ενεργοποίηση από αλλά σημεία πυροδότησης

• Έλλειψη βιταμινών (Β1, Β6, Β12, D, C) και ιχνοστοιχείων (Μαγνήσιο, Ψευδάργυρος)

Χαρακτηριστικά των σημείων πυροδότησης

Το βασικό χαρακτηριστικό τους, στο οποίο οφείλεται και η ονομασία τους είναι οτι άπαξ και δημιουργηθούν, έχουν την ικανότητα να πυροδοτούν -αντανακλούν συμπτώματα σε μεγαλύτερη από το μέγεθος τους περιοχή και κάποιες φορές σε απομακρυσμένες περιοχές, χαρτογραφημένες για τον κάθε μυ.

Τα συμπτώματα μπορεί να είναι πόνος, μούδιασμα ή «κάψιμο» και σφίξιμο, «πιάσιμο» και αδυναμία, τόσο τοπικά όσο και στις χαρακτηριστικές περιοχές αντανάκλασης. Αυτό συμβαίνει όταν είναι «ενεργά»

Αν καταφέρουμε και τα βοηθήσουμε να περάσουν σε «Ληθαργικη κατάσταση», με αποφυγή δραστηριοτήτων, ανάπαυση, παυσίπονα ή φαρμακευτική αγωγή, μασάζ, φυσιοθεραπεία κλπ, τότε η εικόνα αλλάζει. Ο πόνος υποχωρεί . Το σφίξιμο όμως και η αδυναμία παραμένουν, ενίοτε εν άγνοια μας και στην πρώτη επιβάρυνση ( έκθεση σε κρύο, σήκωμα βάρους, έντονη προπόνηση, κούραση, ψυχολογικό στρες) τα συμπτώματα επανέρχονται, κάποιες φορές δριμύτερα...

Γιατί είναι σημαντική η διάγνωση και η αντιμετώπιση τους;

Η κλινική τους σημασία έγκειται σε δυο λόγους . Πρώτον,στο γεγονός οτι είναι εξαιρετικά συχνά. Υπάρχουν σε όλους μας. Και δεύτερον στο οτι μπορούν :

• Να δημιουργούν αυτά καθαυτά το σύμπτωμα.

• Να συμμετέχουν και να επιδεινώνουν τα συμπτώματα άλλων μυοσκελετικων παθήσεων

• Να μιμούνται άλλες παθήσεις.

Συμπτώματα που οφείλονται σε σημεία πυροδότησης

Καθημερινοί μυϊκοι πόνοι και ενοχλήσεις.

Πονοκέφαλος

Πόνος στη μέση

Ισχιαλγια (πόνος στο γλουτο που επεκτείνεται και στο πόδι)

Αυχενικοί πόνοι

1Υποδύονται ακόμα:

Τενοντίτιδα

Ρήξη μηνίσκου

Σύνδρομο «παγωμένου ωμού »

Σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα

Περιαρθρίτιδα (ώμου)

Πελματιαία απονευρωσίτιδα

Άκανθα

Αρθρίτιδα

Σύνδρομο κροταφογναθικης άρθρωσης

Νευραλγια τριδύμου

Επικονδυλιτιδα

Πιο σπάνια δημιουργούν :

Πονόδοντο

Πόνο στο αυτί

Βουητό

Ίλιγγο

Βήχα επίμονο ξηρό, μη παραγωγικό

Δυσκαταποσία

Πόνο πίσω από το μάτι

Πόνο στηθάγχης

Κοιλιακό πόνο

Πόνους περιόδου

Τί συμβαίνει συνήθως:

Παρά το γεγονός οτι η πρώτη ουσιαστική έρευνα και ανάπτυξη πρωτοκόλλων θεραπείας ξεκίνησε το1942 από τον χώρο της Ιατρικής (από την Janet G. Travell, προσωπική γιατρό του JFK και μετέπειτα του Λευκού Οίκου). Και παρόλο που η συχνότητα και η ποικιλία των συμπτωμάτων εξαιτίας τους τα κάθιστουν από τους μεγαλύτερους «παίκτες» στη αρένα της μυοσκελετικής Α-σθενειας, ούτε η διάγνωση ούτε οι τρόποι θεραπείας τους περιλαμβάνονται στον οδηγό σπουδών των περισσότερων Ιατρικών Σχολών. Αυτό σημαίνει οτι η πλειοψηφία των ανθρώπων που επιζητούν θεραπεία από τον πόνο ακόμα αντιμετωπίζονται με την παραδοσιακή (και συνήθως αναποτελεσματική) προσέγγιση: φάρμακα, φυσιοθεραπεία και ασκήσεις ενδυνάμωσης.

1Όμως...

Τόσο τα κλασσικά μηχανήματα φυσιοθεραπείας όσο και η απλή μάλαξη δεν μπορούν να «διαλύσουν» τα trigger points. Οι διατάσεις και οι ασκήσεις ενδυνάμωσης όχι μόνο δεν βοηθούν, σε ενεργά σημεία πυροδότησης αλλά μπορεί και να επιδεινώσουν την σφοδρότητα των συμπτωμάτων.

Και τόσο τα αντιφλεγμονώδη όσο και τα μυοχαλαρωτικά, ενώ μπορεί να προσφέρουν πρόσκαιρη ανακούφιση, μετατρέποντας τα ενεργά trigger points σε ληθαργικά, δεν τα εξαλείφουν. Σε επίμονες περιπτώσεις επιστρατεύονται τα μεγάλα όπλα : αντί-καταθλιπτικά. Που μπορεί να χαλαρώνουν συνολικά το σύστημα αλλά σε καμμία περίπτωση ειδικά τα trigger points. Και όταν η από του στόματος φαρμακολογία σηκώσει τα χέρια ψηλά, χρησιμοποιούμε το απόλυτο όπλο : χορήγηση αντιφλεγμονώδους/ή κορτιζόνης και τοπικό αναισθητικό με ένεση στο σημείο πυροδότησης. Αυτή η λύση, όμως, προϋποθέτει υψηλό βαθμό εξειδίκευσης, μεγάλη εμπειρία και βαθιά γνώση των πρωτοκόλλων αντανάκλασης των trigger points. Κάτι που λίγοι επιστήμονες, πλην των Aναισθησιολόγων στα κέντρα πόνου διαθέτουν .

Και τίποτα από τα παραπάνω δεν αναιρεί την αιτία που τα διαιωνίζει. Την αρθρική δυσλειτουργία...

Τί κάνουμε εμείς

Τα πιο πολλά σημεία πυροδότησης μπορούν να χαλαρώσουν εύκολα και γρήγορα όταν ικανοποιηθούν δυο βασικές προϋποθέσεις. Διόρθωση της αρθρικής δυσλειτουργίας (όρα χειροπρακτική) και χαλάρωση του τοπικού σπασμού.

Η πιο απλή μέθοδος για μόνιμη λύση της τάσης στα σημεία πυροδότησης είναι η ισχαιμική πίεση. Δηλαδή πίεση με σταθερή ένταση και υπό συγκεκριμένη γωνία, που περιορίζει προσωρινά (για 30 περίπου δευτερόλεπτα) την αιμάτωση στο σημείο και το αναγκάζει να χαλαρώσει. Αν αναρωτιέστε αν η διαδικασία είναι επώδυνη, θα σας απάντησω ειλικρινά. Ναι, πονάει. Τα σημεία πυροδότησης έχουν την ικανότητα να «ενεργοποιούνται» με την πίεση και συνήθως έχουμε και αναπαραγωγή του συμπτώματος στην περιοχή αντανάκλασης... Αλλά όταν ο θεραπευτής είναι έμπειρος και ο ασθενής συνεργάσιμος, μπορεί να επιτευχθεί το καλύτερο αποτέλεσμα με τον λιγότερο επώδυνο τρόπο, προσαρμόζοντας την ένταση της πίεσης σε τέτοιο βαθμό που να είναι ανεκτή από τον αποδέκτη.

Γιατί το ζητούμενο είναι να εξαλειφθεί το trigger point χωρίς την ταυτόχρονη εξόντωση του ήδη πονεμένου ανθρώπου. Ας μην ξεχνάμε οτι η συγκεκριμένη μυική δουλειά είναι μια συνομιλία που επιχειρούμε με το νευρικό σύστημα, ενίοτε για πρώτη φορά. Χρειάζεται να έχει το σωστό τόνο. Να είναι φιλική και υποστηρικτική. Όχι ανάγωγη και επιθετική.